Öncül
Ardahan / Çıldır
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Öncül, Çıldır'a 22 km uzaklıkta bir köy. Eski adı "pınar başı" anlamına gelen Tzkarostavi; ilk kilisesi 6. yüzyılda yapılan eski bir piskoposluk merkeziydi.
- İl Ardahan
- İlçe Çıldır
- Nüfus 238
- Rakım 1787 m
- Eski ad Tzkarostavi (Zğarostav, Ziğaristav)
- Muhtar (2024) Birkan Kala
Öncül Hakkında
Öncül, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür. Ardahan il merkezine 64 km, Çıldır ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. 2025 itibarıyla nüfusu 238 kişidir. Köy, Gürcü Kilisesi'nin eski piskoposluk merkezlerinden biri olan Tzkarostavi'dir.
Tarihçe ve adı
Köyün eski adı Tzkarostavi'dir; Gürcüce "pınar" ve "baş" kelimelerinden oluşur, "pınar başı" demektir. Takaişvili 1902'de kilisenin aşağısında vadi boyunca akıp Kura'ya katılan gür bir pınar olduğunu yazmıştır. Türkçe kaynaklarda Zğarostav ve Zikaristav olarak geçer. Osmanlılar köyü 1578'de ele geçirdi; 1595'te Kenarbel nahiyesine bağlı 40 haneli bir köydü. 1886 Rus kaydında 317 kişi yaşıyordu. 1921'de Türkiye'ye bırakılan köy 1940'ta Ziğaristav adıyla 630 nüfusa sahipti; adı 1959'da Öncül oldu ve 1965'te 961 kişi yaşıyordu.
Coğrafya ve yaşam
1595 kayıtlarına göre köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun besleniyordu. Çıldır ilçesi sert ve uzun kışları, ılık ve yağışlı yazlarıyla bilinen bir kara iklimine sahiptir; ilçede halkın başlıca geçim kaynağı hayvancılık ve tarımdır.
Görülecek yerler
Çıldır Vikipedi maddesi, eski piskoposluk merkezi Tzkarostavi Kilisesi'ni ilçenin en önemli yapılarından biri sayar; ancak kubbeli kilise 1970'lerde yıkılmış ve yerine cami yapılmıştır. Köyde ayrıca tek nefli bir kilise yıkıntısı ve güneyde tamamen yıkılmış bir kale bulunur.
Öncül'den Fotoğraflar
Öncül'ün Köy ve Mahalle Bilgileri
Henüz içerik yok
Öncül ile ilgili bildiğiniz bir bilgi varsa bizimle paylaşabilirsiniz.
Öncül'e Nasıl Gidilir?
Ulaşım ve yol durumu hakkında bilgi çalışmaları devam ediyor.
Öncül'e Yakın Yerler
Tümünü görBilmediklerimiz
Kaynaklar
- Vikipedi Ansiklopedi
- Vikipedi Ansiklopedi
- Çıldır Manşet
Öncül Hakkında Sık Sorulanlar
Öncül'ün eski adı nedir?
Eski adı "pınar başı" anlamına gelen Tzkarostavi'dir; 1940'ta Ziğaristav olarak kaydedilmiştir.
Tzkarostavi Kilisesi ayakta mı?
İlki 6. yüzyılda yapılıp 10. yüzyılda kubbeli olarak yeniden inşa edilen kilise 1970'lerde yıkılmış, yerine cami yapılmıştır.
Öncül'de başka tarihi yapı var mı?
Tek nefli bir köy kilisesinin yıkıntısı ve köyün 1,7 km güneyinde tamamen yıkılmış bir kale (43 × 40 m) bulunur.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.