Ayaş

Coğrafya

İlçede hem içmede hem banyoda kullanılan maden suyu kaynakları var (Wikipedia). Ayaş dutu haziran–temmuzda olgunlaşıyor ve sezon boyunca 7–10 kez hasat ediliyor (Küre). Ayaş domatesi tarlaya dikimden 60–80 gün sonra olgunlaşıyor; hasat ağustos başında başlayıp kasıma kadar sürüyor (Küre). Wikipedia'ya göre ilçeden geçecek, yapımı süren Ayaş demiryolu tüneli tamamlandığında Türkiye'nin en uzun tüneli olacak.

Ayaş'ta neler görülür?

• Ayaş Ulu Camii: 17. yüzyıla tarihlenen cami, ilçe merkezinde (Kültür Envanteri). Çevresinde eski çeşmeler ve tarihi yapılar var (Yeni Ankara, 2026).
• Ayaş evleri: Dar sokaklardaki Osmanlı dönemi izleri taşıyan geleneksel evler (Yeni Ankara, 2026; Wikipedia).
• Karakaya Hamamı (Karakaya Kaplıcası): Anadolu Selçuklu kültürüne bağlanan hamam ve kaplıca; yanında bir çeşmesi var (Kültür Envanteri).
• Aktaş Camii: İlçe merkezindeki camilerden (Kültür Envanteri).
• Kız Köprüsü (Karaboğaz Köprüsü): 1936 tarihli Cumhuriyet dönemi köprüsü (Kültür Envanteri).
• Kaplıcalar ve mesire alanları: Günübirlik kullanılabilen termal tesisler ve piknik alanları var (Yeni Ankara, 2026).

Köy ve mahalleler

İlçede 33 mahalle var (Wikipedia). Nüfus 2022'de 12.998 iken 2025'te 13.136 oldu (Wikipedia; TÜİK ADNKS).

Yöresel ürünler

• Ayaş Dutu: Morus alba türünden, 25–30 mm boyunda iri beyaz dut. Taze ya da kurutularak yeniyor. 22 Eylül 2021'de 900 numarayla menşe adı olarak tescillendi; başvuru sahibi Ayaş Ziraat Odası (Küre).
• Ayaş Domatesi: 250–300 g ağırlığında, mat pembe-kırmızı renkli, etli bir yerel çeşit. 1236 numarayla menşe adı olarak tescilli; başvuru sahibi Ayaş Ziraat Odası. Avrupa Birliği'nin coğrafi işaret tescili 29 Kasım 2023'te duyuruldu (Küre).
• İlçede her yıl dut festivali yapılıyor (Wikipedia).

Yönetim

İlçe, Ayaş Kaymakamlığı ve Ayaş Belediyesi tarafından yönetiliyor. Dut ve domatesin tescil başvurularını Ayaş Ziraat Odası yaptı (Küre).